Adeldom: Filiatieregister

Het filiatieregister van de Nederlandse adel is de officiële centrale registratie van de adel van het Koninkrijk der Nederlanden van 1814-heden. Het wordt bijgehouden ten kantore van de Hoge Raad van Adel aan de hand van gewaarmerkte volledige afschriften van geboorte-, huwelijks- (echtscheidings-) en overlijdensakten van de burgerlijke stand, waar ook ter wereld gepasseerd. Deze afschriften worden ingevolge een ministeriële circulaire ambtshalve aan de Raad toegestuurd, waarna inschrijving in het filiatieregister plaatsvindt. Dit register is in feite de index, waarmee de in volgorde van binnenkomst genummerde akten kunnen worden teruggevonden. Bij de oprichting, volgens Soeverein Besluit van 24 juni 1814, nr. 10, werd de Hoge Raad van Adel ondermeer belast met het bijhouden van een algemeen register van de Nederlandse adel, opdat opname hierin als wettig bewijs van adeldom zou kunnen gelden (art. 16 en 21 van de instructie, ingevolge art. 2 van het soeverein besluit). De secretaris geeft desgewenst een verklaring van inschrijving af. Een dergelijk bewijs is bijvoorbeeld noodzakelijk ten behoeve van toelating tot één van de ridderschappen of ridderlijke orden.

Wordt men ook ingeschreven als de geslachtsnaam van de moeder wordt gekozen?

Neen, aangezien adeldom langs mannelijke lijn vererft zijn predikaat of titel verbonden aan de geslachtsnaam van de vader. Adeldom wordt niet beheerst door het naamrecht, maar richt zich er wel naar;

Volgens art. 3 van de Wet op de adeldom (1994) gaat adeldom ook volgens de bestaande regelingen met betrekking tot adeldom over op buiten het huwelijk geboren kinderen. In het geval van een door de (adellijke) vader erkend kind van een moeder, met wie hij niet getrouwd is, kan op verzoek vóór (of bij) de aangifte van de geboorte van het (eerste) kind door de ambtenaar van de burgerlijke stand een akte van naamskeuze worden opgemaakt. Daarmee kan worden voorkomen dat kinderen, die buiten het huwelijk, bijvoorbeeld uit ouders die een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan, worden geboren automatisch de geslachtsnaam van de moeder krijgen. Ze verliezen hun adeldom daar overigens niet door en hebben nog een beperkte periode na hun meerderjarigheid de gelegenheid hun geslachtsnaam te laten wijzigen (art. 1:5-7 BW).

Een compleet overzicht van de Nederlandse adel is gepubliceerd in: Nederland’s Adelsboek (1903-heden), uitgegeven door het Centraal Bureau voor Genealogie te ’s-Gravenhage (www.cbg.nl).

Ter secretarie van de Raad is een complete alfabetische lijst van adellijke familienamen beschikbaar met vermelding van het jaar en de vorm van nobilitatie, alsmede de eventueel gevoerde titel en het eventuele jaar van uitsterven, van 1814-heden. Op grond van het K.B. van 26 januari 1822 (Stb. 1), art. 2, worden met een zekere regelmaat zogenaamde adelslijsten vastgesteld en gepubliceerd van personen aan wie adeldom is verleend ten behoeve van de bekendheid bij publiekrechtelijke instellingen. De veertiende adelslijst werd vastgesteld bij K.B. van 9 juni 2004 (Stb.307), tezamen met een vijfde lijst van veranderingen of vermeerderingen van adellijke geslachtsnamen.

Bij Besluit van de minister van Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties van 12 augustus 2004 (BPR2004/54111) werd aan de Hoge Raad van Adel autorisatie verleend tot aansluiting op het GBA (Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens) – netwerk.